Rada Gminy
W strukturze samorządu terytorialnego Gminy eksponowaną pozycję zajmuje Rada Gminy i to z tej racji, iż stanowi reprezentację mieszkańców Gminy. Eksponowane stanowisko wyraża się tym, iż do niej należą podstawowe kompetencje zastrzeżone na rzecz samorządu terytorialnego. Są to kompetencje stanowiące i kontrolne. W ramach kompetencji stanowiącej Rada podejmuje uchwały, które mogą mieć różny charakter prawny (stanowienie przepisów powszechnie obowiązujących, uchwalanie budżetu, uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, podejmowanie aktów prawa cywilnego w sprawach majątkowych Gminy). W ramach funkcji kontrolnej Rada kontroluje działalność nie tylko Wójta, ale i podporządkowanych jednostek ( Urząd Gminy, szkoły, Gminny Ośrodek Kultury, Gminna Biblioteka Publiczna itp.). Niektóre sprawy należące do zakresu działania Gminy zostały zastrzeżone do kompetencji Wójta i Rada nie może przejmować tych kompetencji. Może jedynie oddziaływać na sposób ich wykonywania.
Zgodnie ze Statutem Gminy Milejów do wyłącznej i niezbywalnej właściwości Rady Gminy należy:
1. Uchwalanie statutu Gminy.
2. Uchwalanie statutów jednostek pomocniczych, w tym ustalanie zakresu działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizację zadań przez te jednostki.
3. Ustalanie wynagrodzenia Wójta.
4. Stanowienie o kierunkach działania Wójta oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności.
5. Powoływanie i odwoływanie Skarbnika Gminy, który jest głównym księgowym budżetu oraz Sekretarza Gminy – na wniosek Wójta.
6. Uchwalanie budżetu Gminy, przyjmowanie sprawozdań z wykonania budżetu oraz podejmowanie uchwał w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium Wójtowi z tego tytułu.
7. Uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
8. Uchwalanie programów gospodarczych.
9. Podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach.
10. Podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych Gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących:
- określenia zasad nabycia, zbycia i obciążenia nieruchomości gruntowych oraz ich wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; do czasu określenia zasad Wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą Rady Gminy,
- emitowanie obligacji oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu przez Wójta,
- zaciągania długoterminowych kredytów i pożyczek,
- ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i kredytów krótkoterminowych zaciąganych przez Wójta w roku budżetowym,
- zobowiązań w zakresie podejmowania inwestycji i remontów o wartości przekraczającej granicę ustaloną corocznie przez Radę Gminy,
- tworzenia i przystępowania do spółek i spółdzielni oraz rozwiązywania i występowania z nich,
- określania zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji przez Wójta,
- tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek,
- ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i poręczeń udzielnych przez Wójta w roku budżetowym.
11. Określanie wysokości sumy, do której Wójt Gminy może samodzielnie zaciągać zobowiązania.
12. Podejmowanie uchwał w sprawie przyjęcia zadań z zakresu administracji rządowej, z zakresu właściwości powiatu oraz województwa,
13. Podejmowanie uchwał w sprawach współdziałania z innymi gminami oraz wydzielenia na ten cel odpowiedniego majątku.
14. Podejmowanie uchwał w sprawach : herbu Gminy, nazw ulic i placów publicznych oraz wznoszenia pomników.
15. Nadawanie honorowego obywatelstwa Gminy.
16. Podejmowanie uchwał w sprawach współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi oraz przystępowania do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych.
17. Podejmowanie uchwał w sprawach zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów.
18. Podejmowanie uchwał w przedmiocie zaskarżania rozstrzygnięć organu nadzoru do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
19. Stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji Rady Gminy.